Pojemniki do selektywnej zbiórki odpadów. Źródło: Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
System pięciu frakcji
Od 2019 roku w Polsce obowiązuje rozporządzenie Ministra Środowiska określające jednolity sposób oznaczania pojemników do selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Każda gmina jest zobowiązana do wdrożenia systemu opartego na pięciu frakcjach.
Kolory pojemników i ich przeznaczenie
- Niebieski — papier i tektura: gazety, zeszyty, katalogi, kartony po sokach i mleku (opróżnione i spłaszczone)
- Zielony — szkło: butelki i słoiki szklane (bez zakrętek), opakowania szklane bezbarwne i kolorowe
- Żółty — metale i tworzywa sztuczne: butelki PET, puszki aluminiowe, folie, opakowania wielomateriałowe
- Brązowy — bioodpady: resztki jedzenia, obierki, skoszona trawa, liście, trociny z drewna niemalowanego
- Czarny lub szary — odpady zmieszane: wszystko, czego nie można posegregować do pozostałych pojemników
Co nie powinno trafiać do pojemników
Jednym z najczęstszych problemów jest umieszczanie odpadów niebezpiecznych w pojemnikach na odpady zmieszane. Baterie, leki, farby, oleje silnikowe i chemikalia domowe wymagają osobnego zbierania — trafiają do punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK) lub specjalnych pojemników ustawionych przez gminy.
Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK)
PSZOK to stacjonarne miejsce, do którego mieszkańcy mogą bezpłatnie dostarczyć odpady, których nie można wyrzucić do standardowych pojemników. W Polsce każda gmina ma obowiązek prowadzenia co najmniej jednego punktu tego typu.
Do PSZOK można oddać między innymi:
- zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (AGD, RTV, komputery)
- meble i gabaryty
- odpady budowlane i rozbiórkowe w ograniczonej ilości
- opony od pojazdów osobowych
- leki przeterminowane
- baterie i akumulatory
- odpady zielone w większych ilościach
Najczęstsze błędy przy segregacji
Kontrole przeprowadzane przez firmy odbierające odpady wykazują kilka powtarzających się nieprawidłowości. Do najczęstszych należą:
- wrzucanie brudnych opakowań do frakcji suchych — resztki jedzenia zanieczyszczają całą partię surowców i uniemożliwiają ich recykling
- mieszanie szkła z tworzywami sztucznymi w jednym pojemniku
- umieszczanie opakowań wielomateriałowych (kartony po mleku, sokach) w pojemniku na papier zamiast na tworzywa sztuczne
- wyrzucanie termicznego papieru do pojemnika na papier (np. paragonów — zawierają bisfenol A i nie nadają się do recyklingu)
- wrzucanie ceramiki i fajansu do pojemnika na szkło
Harmonogramy odbioru w gminach
Każda gmina publikuje roczne harmonogramy odbioru odpadów, dostępne na stronach internetowych urzędów gmin lub firm komunalnych. Harmonogram określa, kiedy odbierane są poszczególne frakcje — zazwyczaj raz lub dwa razy w miesiącu, z wyjątkiem odpadów zmieszanych, które odbierane są częściej.
Gdzie znaleźć harmonogram dla swojej gminy?
Harmonogramy dostępne są na stronach:
- oficjalnej stronie internetowej urzędu gminy lub miasta
- stronie firmy odbierającej odpady w danej gminie
- aplikacjach mobilnych oferowanych przez część gmin (np. "Kiedy śmieci" lub aplikacjach własnych)
Podstawa prawna
System selektywnej zbiórki odpadów komunalnych w Polsce reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity: Dz.U. 2022 poz. 2519 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów.
Przepisy zobowiązują właścicieli nieruchomości do selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Gminy mogą nakładać opłaty podwyższone w przypadku stwierdzenia braku segregacji.